“Het ontmoeten van de cliënt en goed luisteren naar de hulpvraag is de kern. Professionaliteit is ten slotte dat allerlei dingen die je hebt geleerd, dat je de vaatjes waar je uit kunt tappen gebruikt, om aan te sluiten bij de hulpvraag die er is.”

Jan van Borssum Waalkes is psychiater bij GGz Breburg en inhoudelijk projectleider van het Project Consultatie. Onlangs is de pilot consultatie uitgebreid met 78 huisartsenpraktijken, aangesloten bij PRO-RCH. Wat zijn de ervaringen tot nu toe?

Welke meerwaarde heeft de pilot consultatie voor GGz Breburg?

We hebben verschillende huisartsen gesproken in het aanlooptraject. Zij zien GGz Breburg als een grote black box. Huisartsen hebben weinig zicht op wat er gebeurt en wat er eigenlijk allemaal kan. Ze krijgen moeilijk zicht op hoe door te verwijzen en aan te melden. Hun ervaring is dat het via internet al lastig was. Ik ken GGz Breburg ook van buiten, de reacties zijn daar ʻhet is moeilijk, moeilijkʼ en daarom verwijzen huisartsen liever niet. Dat oplossen en meer op zoek gaan naar de samenwerking met huisartsen, zou veel helpen. Ik heb als vrijgevestigd psychiater in Zundert bij het huisartsenteam gewerkt als consulent. Vanuit mijn expertise op het gebied van angst en stemming sloot ik bij hen aan. Daar zag ik dat veel cliënten die zich aanmelden bij de huisarts een depressie hebben die chronisch wordt. De samenwerking tussen de ggz en huisartsen verloopt vaak niet goed. Het heeft veel meerwaarde als wij onze kennis bij de huisarts brengen. De huisarts is er heel blij mee: eindelijk iemand die als contactpersoon kan dienen, die hen kan vertellen hoe het werkt en waar ze hun vragen kwijt kunnen. De relatie met de huisartsen mag beter en hiermee verbetert uiteindelijk ook de positie van de cliënt.

Welke kennis breng je bij de huisarts?

Kennis die we bij de huisarts brengen is bijvoorbeeld: wat kan ik met de dosering doen voor een bepaalde patiënt. Door hierover kennis over te brengen is verwijzing misschien helemaal niet nodig, of voorkom je dat iemand chronisch depressief wordt. Als behandelaar is het heel leuk om bij de huisarts te komen. Je ziet dan ook het begin van de klachten. Je kunt de huisarts helpen in een vroeg stadium een passende behandeling te geven, zodat erger voorkomen kan worden.

Wat is de aanpak?

Hoe verschilt dat van de huidige manier van werken? Sommige onderdelen van GGz Breburg doen al aan consultatie. Iedereen doet het een beetje, maar niet gestructureerd, en niet geregistreerd en betaald. Het is voor onze betrouwbaarheid en het bieden van continue kwaliteit van belang dat we nu gaan richting een gestructureerde en betaalde vorm.

Vormen van consultatie zijn: Telefonisch contact: hierbij zijn we via 1 centraal nummer bereikbaar voor de huisartsen en pohʼs. Zorgprofessionals van het Consultatieteam beantwoorden de vragen direct. Ongeveer een derde van de vragen vereist meer specialistische expertise, dan gaat de vraag door naar degene die de vraag het beste kan beantwoorden. Dit kan een klinisch psycholoog, GZ-psycholoog, verpleegkundig specialist, of psychiater zijn. Binnen een werkdag is er een inhoudelijk goed antwoord.

De 2e vorm is de persoonlijke link met de huisartsenpraktijk. We komen dan dus in de praktijk en sluiten aan bij bijvoorbeeld een ketenoverleg. Vanwege het coronavirus verloopt het contact nu vooral telefonisch. Het is wel belangrijk dat het van de grond komt. In een multidisciplinair overleg (MDO) zitten meerdere huisartsen en POHʼers bij elkaar. In zoʼn overleg kun je goed de vragen van huisartsen oplossen, over medicatie, behandeling en verwijzing. Dit komt anderen die erbij zitten en de zorg aan de patiënt ten goede.

Wat levert het op voor de cliënt?

Het is eigenlijk nog te vroeg om resultaten te laten zien voor de cliënt, omdat we pas enkele maanden op weg zijn en corona nu veel aandacht vraagt. Wel betrekken we cliënten actief en vragen ze om mee te denken over de pilot en de communicatie. Dat levert mooie nieuwe inzichten op. Op termijn lijkt het me heel zinvol om aan patiënten te vragen wat zij als anders in de zorg en de geboden behandeling ervaren en dit te vergelijken met de groep die op oude manier wordt binnen gehaald.

Welke uitdagingen zie je?

Mensen die meedoen vinden het heel erg leuk. Ik denk dat iedereen dat leuk vindt om meer in de eerste lijn te kijken. De beginfase van een hulpvraag van een cliënt meekrijgen, dat stimuleert enorm. Wat een uitdaging kan zijn is om binnen een grote organisatie als GGz Breburg, voldoen de consultgevers te krijgen, die willen en het kunnen doen. Mooi is het te merken dat we al een enthousiaste groep hebben die nu al consultatie geeft. Als je een hulpverlener vraagt waarom werk je in de zorg? Dan zegt eigenlijk iedereen: om mensen te helpen. Deze manier van werken zorgt voor een verandering die aan dit doel kan bijdragen. Als je dat samen met patiëntgroepen doet, dan kun je tot mooie compromissen komen. Het geeft inzichten: hoe kan de zorg er volgende week anders uitzien, zodat we beter aansluiten bij de cliënt.

Waar hoop je dat we over een jaar staan?

Dat de black box opgeheven is, dat de samenwerking met huisartsen verbeterd is, dat verwijzingen minder noodzakelijk zijn. Dat wachtlijsten zullen afnemen. Dat lijkt me heel goed voor de cliënt. Als we ons daar allemaal voor inzetten gaat het zeker lukken.

Wat wil je zeggen tegen medewerkers?

Kijk vooral waarom je in het vak zit, waarom je er voor gekozen hebt. Wat is belangrijk daarin? Het gaat altijd om de cliënt. Ook wel om samenwerking met collegaʼs. Maar het ontmoeten van de cliënt en goed luisteren naar de hulpvraag is de kern. Professionaliteit is ten slotte dat allerlei dingen die je hebt geleerd, dat je de vaatjes waar je uit kunt tappen gebruikt, om aan te sluiten bij de hulpvraag die er is. Goed verwachtingsmanagement is ook van belang bij de cliënt en een samenwerking op touw zetten. Niet alleen binnen het team, maar ook met patiënt samen en met de eerste lijn. Dan krijg je 1 + 1 = 3. Dit is heel erg leuk om te doen. Dus doe met ons mee! Andere hulpverleners zeggen precies hetzelfde. Je moet een goed uitgangspunt hebben om vanuit te vertrekken en dit staat soms haaks op wat mensen tijdens de opleiding leren. Het staat haaks op protocollen en etiketjes die je kunt plakken op patiënt die je voor je ziet. Je kennis en kunde inzetten voor wat de cliënt eigenlijk wil, dat is een samenwerkingsproces op maat en gaat om aansluiten bij. Ik wil vooral benadrukken hoe leuk dat is.

Over de pilot consultatie

In februari is de pilot consultatie in samenwerking met PRO-RCH van start gegaan bij ongeveer dertig huisartsenpraktijken van Het Huisartsenteam, Zorroo en Huisartsengroep Breda. GGz Breburg en Indigo Brabant gaan de samenwerking aan met huisartsenpraktijken om cliënten met ggz-problematiek sneller passende zorg te bieden. Om dit te realiseren bieden de beide organisaties gezamenlijk consultatie aan. De pilot consultatie is onderdeel van het programma Reis van de Cliënt en loopt tot 30 juni 2020. Het interview met Jan van Borssum Waalkes is het derde in een reeks van interviews over de Reis van de cliënt.