De traditionele werkwijze en lange wachtlijsten in de ggz worden onhoudbaar. GGz-Breburg is een specialistische ggz-aanbieder die het roer radicaal omgooit. Wie mentaal vastloopt, krijgt straks binnen een week een gesprek in de eigen wijk. Van daaruit kan er een behandelplan worden gemaakt of naar andere zorgverleners worden doorverwezen. Dat wordt onder andere de insteek in Mentaal Gezondheidscentrum Besoyen in Waalwijk. Hier zit GGz Breburg in één gebouw met een huisartsenpraktijk, apotheek en fysiotherapeut. Samenwerking is er met Indigo dat basis-ggz biedt. Het idee is dat de mentale hulpvraag vaak slechts een deel van het probleem is. Door samen te werken met andere organisaties en professionals verwacht GGz Breburg mensen beter te helpen en toe te leiden naar passende hulp. Dat kan ook heel andere dan ggz-hulp zijn. Zenzo is de ontwikkelaar van het Gezondheidscentrum en verantwoordelijk voor de renovatie van het gebouw. We spraken met Michiel Wijnen (partner bij Zenzo), Alex de Ridder (bestuurder bij GGZ Breburg) en Bas Dirken (directeur Indigo Brabant) over hun visie en verwachtingen.

GGz Breburg komt naar de cliënt toe

Alex de Ridder: “Met het Mentaal Gezondheidscentrum komen wij naar de cliënt toe. Het moet een wijkgerichte en vraaggerichte aanpak in de ggz worden. In het Mentaal Gezondheidscentrum staat de hulpvraag centraal in een verkennend gesprek. Daarbij combineren we de generalistische aanpak van Indigo met de specialistische kennis van GGz Breburg. Door onze deskundigheid laagdrempelig in de wijk aan te bieden verwachten wij dat sneller de juiste behandeling of zorg kan worden ingezet. Bovendien gaan we dat meer samen met de cliënt, zijn naasten en andere partijen vormgegeven. Het hoeft ook niet altijd behandeling of zorg binnen GGz Breburg te zijn. En daarmee stappen we buiten ons eigen domein. We doorbreken de traditionele geïnstitutionaliseerde aanpak in de gespecialiseerde ggz. Zo willen we de groeiende wachtlijsten terugdringen en een beter antwoord geven op de veranderende zorgvraag. Tegelijk helpen we ook onze collega zorgverleners die behoefte hebben aan ggz-expertise. Doordat wij in de wijk en het liefst in hetzelfde gebouw zitten, kunnen wij snel met elkaar schakelen.”

Een nieuwe manier van kijken in de ggz

GGz Breburg heeft het Mentaal Gezondheidscentrum bewust daar gevestigd waar de burger ook is. Hier kunnen mensen makkelijk naar binnen stappen als ze hulp nodig hebben. Het streven is om dan binnen een week een verkennend gesprek aan te bieden met een professional van de ggz. Zijn blik is niet gericht op psychiatrie, maar op positieve gezondheid. Die manier van kijken gaat uit van het hele welbevinden en niet alleen van psychische ziektebeelden. Het uitgangspunt is om niet alleen naar een stoornis te zoeken, maar ook naar de oorzaken ervan. Als je de oorzaken kunt wegnemen, is ggz-behandeling vaak helemaal niet nodig. Of je kunt volstaan met basispsychiatrie via Indigo.

Het Mentaal Gezondheidscentrum in de praktijk

Bas Dirken: “Traditioneel zijn we in de psychiatrie geneigd om op zoek te gaan naar die stoornis. Maar er kan een heel andere oorzaak zijn waardoor iemand problemen ervaart of waardoor een stoornis wordt aangewakkerd. En dan is er ook andere hulp nodig. Daarom willen we aan de voorkant eerst kijken welke vraag de cliënt nou echt stelt. Moet de ggz iets doen of is er eigenlijk andere hulp nodig? Bijvoorbeeld schuldhulpverlening, hulp bij woonproblematiek of hulp bij het vinden van een baan. Dan moet je andere organisaties inschakelen en daarmee samenwerken. Wij denken dat de aanpak met een laagdrempelige toegang en een verkennend gesprek effectief is. De cliënt krijgt sneller de juiste hulp en de ggz helpt alleen daar waar het echt nodig is. Zo vermindert ook de druk op de ggz. Op dit moment zullen cliënten voor het verkennend gesprek nog een verwijsbrief van de huisarts nodig hebben. Maar op termijn willen we heel graag dat er een soort inloopspreekuur komt waar je geen verwijsbrief van de huisarts meer voor nodig hebt. De ggz is dan gewoon makkelijk toegankelijk voor mensen met wie het niet zo lekker gaat en die daarover met iemand willen praten.”

Raakvlak Zenzo en GGz Breburg

Michiel Wijnen: “Samenwerking met anderen gaat natuurlijk een stuk makkelijker als je met die anderen hetzelfde gebouw deelt. Het mooiste is als je dan ook samen een visie hebt ontwikkeld over wat je wilt bereiken. De verschillende partijen in Besoyen zijn eigenlijk meer per toeval bij elkaar gekomen. Dat maakt het lastiger om tot een gedeelde visie en een gemeenschappelijk doel te komen. Een van de doelen van GGz Breburg is om achter de muren van het instituut uit te komen. Om dichter bij de burger en laagdrempelig te zijn. Waar je in dat opzicht natuurlijk ook mee kampt is het beeld van de ggz als een instituut. Als een plek waar mensen komen waar iets mee is. Iets wat anderen zelfs eng kunnen vinden. Daarom zal naar binnen stappen bij een ggz-instelling voor veel mensen een drempel zijn. Van die drempel wil je af, maar dat valt niet mee. En dat is dezelfde worsteling waar wij als Zenzo als ontwikkelaar mee te maken hebben. Daar ligt een duidelijk raakvlak. Toch is dat te overwinnen. Wij doen dat door te focussen op de toevallige ontmoeting. Door als GGZ Breburg in hetzelfde pand te huizen als de huisarts, is er dagelijks contact. Dit gaat het doorverwijzen ongetwijfeld vergemakkelijken. Dit versnelt de juiste diagnose en daarmee het behandelplan voor de client en dus het herstel”

De toevallige ontmoeting

De focus op toevallige ontmoeting houdt in dat Zenzo gebouwen of gebieden zo inricht dat mensen bij toeval andere mensen ontmoeten. Dan voelt het natuurlijk en gaat het als vanzelf. Een mooi voorbeeld is Hart van Vathorst. Dat is een multifunctioneel gebouw met daarin twee zorginstellingen, een kerk, kapper, tandarts, restaurant, kinderdagverblijf en bakkerij. In een van de zorginstellingen wonen mensen met niet aangeboren hersenletsel (NAH). Door dat hersenletsel hebben ze uiteenlopende beperkingen. Daardoor vallen ze makkelijk buiten het sociale systeem. Ze ontmoeten, behalve hun familie, weinig anderen. In Hart van Vathorst komen deze mensen en alle andere gebruikers door dezelfde centrale entree naar binnen. En dan gebeurt er iets bijzonders: er ontstaan na verloop van tijd spontaan allerlei contacten en die mensen met NAH komen uit hun isolement. Iets dergelijks zou in een Mentaal Gezondheidscentrum ook kunnen. Mensen willen liever niet bij de ggz aankloppen, maar soms is dat wel nodig. Dan zouden ze eigenlijk bij de ggz moeten binnenkomen zonder dat ze er direct naar op zoek zijn, danwel dat ze de ggz ontmoeten in een laagdrempelige omgeving. Dan ontmoeten ze de ggz op een natuurlijke manier en is er niet meteen een gevoel van afweer. De kans is dan groot dat mensen denken: hé dat is de hulp die ik zoek.