Een crisisopname is erg ingrijpend in het leven van een cliënt, maar biedt ook mogelijkheden om zijn leven anders te gaan inrichten. In dat kader heeft GGz Breburg onlangs de eerste zogeheten ‘sherpa’s’ opgeleid, die in een pilot cliënten van de HIC begeleiden in hun herstelproces. De opname kan daarbij gebruikt worden als een nieuwe start, met de cliënt zelf aan het roer. We spraken met een van deze sherpa’s: verpleegkundig specialist Joop van de Wouw.

Joop legt uit: “De term ‘Sherpa’ komt uit de alpinistenwereld: iemand die helpt of begeleidt bij het beklimmen van een berg. Het is de kunst om de ander zo veel mogelijk zelfstandig te laten klimmen en alleen waar nodig te helpen. Hij kijkt waar de vraag ligt. Een projectteam onder leiding van GZ-psycholoog Chrissie Koks combineerde herstelgerichte zorg en het formuleren van doelen met deze ondersteuning door Sherpa’s. Met name het op maat begeleiden en coachen, zonder ongevraagd van alles te regelen en te organiseren. Niet vooroplopen, maar erachter en hem zijn eigen weg laten bepalen. De klant bepaalt de richting en welke berg beklommen wordt. Alles is gericht op herstel en samen iets bereiken.

Hersteldoelen

Deze sherpa’s maken gebruik van de RACT-methodiek (Resource Group Assertive Community Treatment), waar ze in Zweden al goede ervaringen mee hebben. Centraal staat een resourcegroep: een kennisbank met mensen die de cliënt helpen om zijn zelfgekozen hersteldoelen te bereiken, zoals familieleden, naastbetrokkenen en/of (ggz-)professionals. Vanaf de kennismaking doorloopt de Sherpa,  als een soort wijze gids, met hem de stappen in het herstelproces. Eerst brengen we via een vragenlijst (iRoc) de mogelijke hersteldoelen in kaart. Als zich hobbels voordoen (bijvoorbeeld als de klant het moeilijk vindt om zelf mensen te benaderen), kan hij de klant daarbij helpen. De vragen die we onderweg tegenkomen, kan de sherpa samen met de resourcegroep bekijken.

Samen met directeur behandeling Sandra Vos heeft Chrissie Koks de groep bij elkaar getrommeld, en uiteindelijk zijn Frits Bovenberg (als docent) en Chrissie (als projectleidster) met ons op pad gegaan. Het is een formule op maat, waarbij de klant samen met de sherpa kan kijken wat hij prettig vindt (bijvoorbeeld: het eerste gesprek op de HIC of thuis). Gebruikelijk is om in het begin elke week een gesprek te hebben en op het eind eens in de vier à acht weken. Mijn klant ziet zijn resourcegroep iedere zes weken; dat is een rustig traject.” 

Eigen regie voorop

“Binnen de resourcegroepen wordt een eigen netwerkgroep gevormd door de klant. Daar hoeft geen hulpverlener in te zitten. Stel dat een cliënt al maanden niet meer is opgenomen en de groep goed functioneert, dan kan hij afscheid nemen van de sherpa. En als hij zijn financiën weer op orde heeft, kan hij iemand anders kiezen voor in de resourcegroep. Dat is allemaal bespreekbaar; wat dat betreft is het een flexibel model.

De  cliënt heeft het laatste woord. Als een cliënt Pietje kiest, omdat hij daar graag drugs mee gebruikt, is het niet aan de sherpa om dat af te keuren. Voor jezelf kan dat wel lastig zijn, maar ik denk dat het zo moet, in het kader van eigen regie en eigen verantwoordelijkheid. Als Pietje kan helpen om de hersteldoelen te halen, is hij van harte welkom. We beschouwen in principe iedereen als wilsbekwaam en zeggen niet: ‘dat kun je niet’, want anders raak je hem kwijt. Iemand kan even flink in de war zijn, maar zodra hij weer aanspreekbaar is, kun je weer met hem in gesprek. Wilsbekwaamheid is ook een mooi begrip. Als je aan iemand op de HIC vraagt wat hij op zijn brood wil, en hij zegt: ‘pindakaas’, denk je ook niet elke keer: ‘zou hij dat wel lusten? Heeft hij geen psychose?’

‘Boost’ geven aan het project

“Over de tijd dat een sherpa ingezet kan worden, heeft GGz Breburg nog niet veel gezegd, ook omdat er geen DBC-registratie voor is. Toch draaien we nu een pilot met een groep van tien mensen die acht klanten onder hun hoede hebben. Als een sherpa met ontslag gaat, bestaat nog wel de mogelijkheid om contact te houden met elkaar.

Binnen de FACT-teams bestaan de resourcegroepen al een aantal jaar. Maar in de HIC in de nieuwe pilot is dat pas eind 2018 van start gegaan. Chrissie heeft dat vormgegeven en nu ze daarmee stopt, neem ik (red. Joop van de Wouw) het van haar over. Voor GGz Breburg is het een pilot om te kijken of dit een goede manier van zorgverlening is. Als de pilot is afgerond, gaan de sherpa’s vaker in het veld met klanten op pad. Tevens bekijken we hoe we de resourcegroepenmethodiek ook op andere afdelingen/locaties onder de aandacht brengen, zoals afdeling Volwassenen, Jeugd en de crisisdienst.